TeamNL topsporters ervaren financiële stress en onzekerheid, onder andere omdat hun inkomen direct kan wegvallen als zij niet presteren op meetmomenten. Dat blijkt uit een gezamenlijk onderzoek van de NOC*NSF Atletencommissie en NL Sporter waaraan 27% van de sporters met een topsportstatus van NOC*NSF heeft deelgenomen. De bevindingen sluiten aan bij uitkomsten van eerdere onderzoeken, zoals het TiN-onderzoek en het topsportcultuuronderzoek ‘Vlammende ambitie’. NL Sporter en de Atletencommissie roepen NOC*NSF en het ministerie van VWS op om topsport als een volwaardig beroep te zien en te investeren in een bredere en betere inkomensvoorziening voor topsporters.
De huidige stipendiumregeling van NOC*NSF is een maandelijkse financiële tegemoetkoming in het levensonderhoud, die is gebaseerd op het minimumloon. Het stipendium is gekoppeld aan de A-status van een topsporter. Die topsportstatus krijgen zij als ze aantoonbaar behoren tot de top acht van de wereld in hun sport. Zodra de prestaties tijdens vastgestelde mondiale meetmomenten (bijvoorbeeld WK’s) onder dit niveau zakken, kan hun inkomen op zeer korte termijn vervallen.
Josine Koning, voorzitter NOC*NSF Atletencommissie “Mensen denken dat topsporters veel geld verdienen, maar dat is echt niet zo. Verreweg het grootste deel van topsporters heeft het niet breed en ervaart veel extra prestatiedruk en onzekerheid over hun inkomen. Zo geeft een deel van de topsporters aan dat zij zich gedwongen voelen om hun topsportcarrière te beëindigen als het inkomen wegvalt, omdat ze onvoldoende buffers hebben. Daarnaast is er een grote groep topsporters met een selectiestatus die helemaal geen stipendium ontvangt.”
Het onderzoek bevestigt dat: 6 op de 10 respondenten ervaart regelmatig stress door de druk om hun A-status te behouden waarbij 3 op de 10 respondenten aangeeft dat deze stress een negatief effect heeft op hun sportprestaties. Daarnaast maakt een groot deel van de topsporters flinke kosten om zijn of haar topsport te kunnen beoefenen, denk bijvoorbeeld aan reis- en materiaalkosten. Voor 70% van de topsporters die hebben meegewerkt aan het onderzoek loopt dit op tot ongeveer € 10.000 per jaar.
De huidige stipendiumregeling voor topsporters kent geen pensioenopbouw; topsporters moeten zelf investeren in een pensioenregeling, maar daarvoor is nauwelijks financiële ruimte. Uit het onderzoek blijkt dat circa 30% iets doet aan pensioenopbouw, terwijl dit percentage bij leeftijdsgenoten in andere beroepsgroepen eerder rond de 85% ligt.
Ook mogen topsporters met een stipendium beperkt bijverdienen; elke euro boven de zogenaamde bijverdiengrens wordt in mindering gebracht op het stipendium. Een ruime meerderheid van de respondenten geeft aan dat dit hen beperkt zowel in het opdoen van werkervaring naast de topsport, als in de mogelijkheden voor maatschappelijke ontwikkeling en het opbouwen van een financiële buffer. Topsporters moeten daardoor na hun topsportcarrière op nul beginnen, terwijl ze weten dat hun topsportcarrière tijdelijk is.
Douwe de Vries, voorzitter NL Sporter: "De gemiddelde topsporter verdient minder dan leeftijdsgenoten in andere beroepsgroepen, houdt door hoge beroepskosten nog minder over en bouwt geen pensioen of buffer op. Belangrijke werknemersrechten gelden niet voor het beroep van topsporter. Het is niet van deze tijd dat topsporters die hard werken en een belangrijke bijdrage leveren aan de Nederlandse maatschappij niet gelijkwaardig worden behandeld"
De NOC*NSF Atletencommissie en NL Sporter vinden het tijd dat topsport als volwaardig beroep wordt gezien en roept NOC*NSF en het ministerie van VWS om extra te investeren. Josine Koning: “Het gaat niet om een hoger inkomen, maar om een breder, stabieler en eerlijker systeem, dat recht doet aan het beroep topsporter en waarbij ook topsporters met een selectiestatus recht hebben op een inkomensvoorziening Daarnaast is het van belang dat topsporters richting de toekomst meer zekerheid krijgen, met ruimte voor pensioensopbouw, maatschappelijke ontwikkeling en het afschaffen van de bijverdiengrens.”
André Cats, directeur Topsport NOC*NSF geeft als reactie: “Dit komt volledig overeen met ons beeld. Het huidige stipendium past inmiddels niet meer bij het verantwoord organiseren van de Nederlandse topsport. Het is goed dat de Atletencommissie en NL Sporter de topsporters zelf aan het woord laten hierover. De onzekerheid over hun inkomen legt te veel extra prestatiedruk op hen. Topsport moet een beroep worden met een stabiele, financiële basis waar topsporters op kunnen rekenen. We werken met de Atletencommissie en NL Sporter aan een gedegen voorstel voor een ander beloningssysteem. Met VWS zijn we in gesprek over financiering daarvan. Dit rapport laat zien dat de urgentie groot is, daarom heeft het voor ons hoge prioriteit om hierin echt stappen te gaan zetten.”