Volgens ooggetuigen ontstond buiten een chaotische situatie. Grootmeester Hans Niemann zou uiteindelijk over een hek zijn geklommen om alsnog op tijd binnen te komen. Andere spelers bleven buiten wachten onder begeleiding van beveiliging en politie. Ook jeugdspelers die deelnamen aan het amateurgedeelte werden door beveiligers over hekken geholpen, zodat zij hun partijen konden spelen.

Binnen contrasteerde de rust van het schaakspel scherp met de situatie buiten. Terwijl alarmgeluiden nog hoorbaar waren, begonnen spelers hun borden op te stellen en zich voor te bereiden op de eerste ronde. Uiteindelijk ging het toernooi na ongeveer 90 minuten alsnog van start.

Reactie van organisatie en Tata Steel

In een verklaring lieten de organisatoren weten dat de vertraging in overleg met de autoriteiten was besloten, met veiligheid als belangrijkste overweging. Daarbij werd benadrukt dat men het recht op demonstratie respecteert, maar dat ook werd opgeroepen om een internationaal sport- en cultureel evenement zonder verstoring te laten plaatsvinden.

Namens Tata Steel was CEO Hans van den Berg aanwezig in Wijk aan Zee. Hij sprak de spelers toe voorafgaand aan de eerste ronde, bood excuses aan voor de vertraging en onderstreepte dat in Nederland het recht om te demonstreren wordt gerespecteerd, terwijl hij tegelijkertijd zijn spijt uitsprak over de impact op het toernooi.

Aanklacht tegen milieuschade en sponsoring

De actie van Extinction Rebellion richt zich expliciet op de milieu- en gezondheidsimpact van Tata Steel in Nederland. In een persbericht stelde de actiegroep dat het bedrijf verantwoordelijk is voor aanzienlijke uitstoot van CO₂ en zware metalen, waaronder lood, en dat dit negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid van omwonenden in de regio Wijk aan Zee. De gestorte hoeveelheid kolen – 2.025 kilo – stond volgens de actievoerders symbool voor het jaar waarin Tata Steel klimaatneutraal had moeten zijn.

Woordvoerder Emile Sprenger: “Het is absurd dat Tata Steel goede sier maakt met een denksporttoernooi terwijl het als grootste uitstoter van lood in Nederland hersenschade veroorzaakt bij kinderen.”

Extinction Rebellion typeert het Tata Steel Chess Tournament als een vorm van ‘sportswashing’, waarbij sponsoring van sport en cultuur zou worden ingezet om de aandacht af te leiden van de negatieve maatschappelijke impact van het bedrijf. De actie past binnen de bredere campagne van de beweging tegen fossiele reclame en sponsoring. In 2024 was er ook al protest tegen de samenwerking van ING met het Rijksmuseum.

Knaap heeft zich eerder publiekelijk uitgesproken over de milieu- en uitstootproblemen van Tata Steel IJmuiden, en pleitte zelfs voor sluiting of fundamentele verandering van de fabriek vanwege de stikstof- en luchtvervuiling.

De oproep is opvallend omdat het Tata Steel Chess Tournament wordt georganiseerd door Tata Steel zelf, via de Stichting Tata Steel Chess Tournament. Tata Steel is dus initiatiefnemer, organisator én hoofdsponsor van het toernooi.